جمال رضايى
105
بيرجندنامه ( فارسى )
اين بازار در جنوب « بازار لب رود » و موازى آن بود و دو سوى شمالى و جنوبى آن دكّان داشت و كاروانسراى « بلورى » در آن واقع بود . 7 - بازار محسنزاده ( بازار ماسنزاده bazare mosenzade ) : دنبالهء « بازار لب رود » كه از مقابل كاروانسراى تجارتى محسنزاده ( كاروانسراى دو در ) مىگذشت به اين نام خوانده مىشد . 8 - بازار آراسته ( بازار ااراسته bazare araste ) : اين بازار كه بخش بزرگى از بازار شرقى غربى بيرجند بهشمار مىآمد دنبالهء « بازار محسنزاده » به سوى غرب بود و كاروانسراى معروف آراسته در ضلع جنوبى آن قرار داشت . 9 - بازار سرپوشيده ( بازار سرپوش bazare sarpus ) : اين بازار تنها بازار سرپوشيدهء آن زمان بود كه از جنوب بازار « آراسته » آغاز مىگشت و آن را با يك زاويهء قائمه به « بازار آهنگران » مرتبط مىساخت . دكّانهاى اين بازار كمكم از رونق افتادند و تبديل به « انبار كالا » شدند و سرانجام دو طرف آن را هم ديوار و در كردند و به كلّى از صورت « بازار » خارج و تبديل به « انبار » شد . 10 - ته بازار ( تا بازار ta bazar ) : دنبالهء بازار آراسته به طرف غرب و در كنارهء « رود » به اين نام خوانده مىشد . شمال اين بازار باز بود و جز در آغاز آنكه يكى دو دكّان كوچك وجود داشت در باقى ضلع شمالى آن دكّانى نبود . اين قسمت از بازار و بازارى كه در جنوب و موازى با آن بود و امروز بهنام « چهكندىها » معروف است « ته بازار » خوانده مىشدند و آخرين قسمت بازار بودند . 11 - بازار لبريخته ( بازار لوّريخته bazare low rexte ) : در ادامهء « ته بازار » به طرف غرب - با اندكى انحراف به راست - چندين دكّان وجود داشت كه براى جلوگيرى از خسارات سيل در مقابل آنها سكويى بلند با سنگ و آهك ساخته بودند و دكّانها بر بالاى آن سكّو قرار داشت . اين « سكّو » را « ريخته » ( رخته rexte ) مىگفتند . اين « ريخته » بيش از يك متر و نيم از كف بستر رودخانه بلندتر بود و به همين اندازه دكّانهاى آنجا هم همينقدر از كف « رود » بالاتر بودند .